Przewodnik turystyczny: Portugalia

Półwysep Iberyjski był w starożytności zamieszkany przez Celtów i Iberów. W II w p.n.e. rozpoczęła się ekspansja Rzymian. Ziemie  portugalskie włączono do państwa rzymskiego, tworząc prowincję Luzytania. Na początku V w. Półwysep najechały plemiona Wandalów, Swewów i Alanów. W czasie arabskiego podboju Półwyspu Iberyjskiego na początku VIII w. część arystokracji wizygockiej utworzyła Królestwo Asturii. Nad górnym Douro powstało hrabstwo Kastylii, natomiast w dolnym biegu rzeki - hrabstwo Portucale ze stolicą Portus Cale (współczesne Porto). 

Alfons I Zdobywca ogłosił się królem Portugalii, co Kastylia zaakceptowała dopiero w 1143 r. Stolicą państwa była Coimbra.  Portugalia, z dwóch stron okolona morzem, nie miała możliwości dalszej ekspansji terytorialnej. Zakończenie rekonkwisty i wojen z Kastylią doprowadziło do „bezrobocia” dużej grupy rycerzy, dla których rzemiosło wojskowe było źródłem utrzymania. Król Jan znalazł dla nich zajęcie, kierując ekspansję ku Afryce. W 1415 r. jego wojsko przepłynęło Cieśninę Gibraltarską i zdobyło Ceutę, ważny ośrodek handlowy. Wyprawę można uznać za początek zamorskich podbojów Portugalii. W pierwszej połowie XVI w. powstała sieć portugalskich punktów handlowych na wybrzeżach Oceanu Indyjskiego – m.in. na wybrzeżu Afryki, Indii, na Cejlonie, Molukach czy Timorze. dotarli do Chin i Japonii, rozpoczęto też kolonizację Brazylii. Filip dołączywszy koronę Portugalii do posiadanej już hiszpańskiej, stał się władcą największego imperium ówczesnego świata.

W pierwszej połowie XVII w. Holendrzy zyskali przewagę na Oceanie Indyjskim i zaczęli przejmować portugalskie posiadłości na terenie Estado da India – m.in. Cejlon, Malakkę i Ormuz. W 1793 r. Portugalia jako sojusznik Anglii wypowiedziała wojnę rewolucyjnej Francji, co skończyło się okupacją kraju przez wojska Napoleona. WXIX w. tradycyjne prawa Portugalii do kolonii w Afryce zaczęły ograniczać inne państwa kolonialne. W drugiej połowie XIX w. podjęto próby rozwiązania gospodarczych problemów kraju. Zła sytuacja gospodarcza i spory polityczne nasiliły tendencje antymonarchistyczne. W 1911 r. przyjęto nową konstytucję. Oddzielono Kościół od państwa oraz ograniczono wpływy duchowieństwa.

W 1916 r. Portugalia, nadal sprzymierzona z Anglią, przyłączyła się do antyniemieckiej koalicji podczas I wojny światowej. Udział w wojnie miał negatywny wpływ na i tak słabą gospodarkę kraju pogrążonego w kryzysie. Portugalia wciąż była krajem zacofanym gospodarczo, biednym, o wysokim stopniu analfabetyzmu (1930 – 68% ludności nie umiało czytać ani pisać). W 1933 r. przyjęto kolejną konstytucję i ogłoszono powstanie Estado Novo (Nowe Państwo). Pozornie demokratyczne, było ono w istocie państwem totalitarnym o zapędach faszystowskich. Po wybuchu II wojny światowej Portugalia zachowała neutralność, ale w 1943 r. udostępniła aliantom bazy na Azorach, co ułatwiło przewóz wojska i broni z Ameryki Północnej do Europy. Po wojnie nasiliły się ruchy narodowowyzwoleńcze w koloniach, także tych należących do Portugalii. Portugalia była wówczas ostatnim państwem europejskim utrzymującym kolonie, za co została potępiona przez ONZ.

Druga połowa lat 70. XX w. to czas ciągłych zmian politycznych oraz niezbyt dobrej sytuacji gospodarczej. W 1986 r. Portugalia stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG). Rząd Silvy przeprowadził reformy, prywatyzując lub reprywatyzując znaczną część gospodarki. Na przełomie lat 80. i 90. kraj był jednym z najszybciej rozwijających się w Europie a narodową walutę, escudo zastąpiono euro.

Portugalia należy do najpiękniejszych krajów Europy, a dla Polaków jest w dodatku jednym z bardziej egzotycznych. Kojarzy się przede wszystkim z XV- i XVI-wiecznymi odkryciami geograficznymi – opłynięciem Przylądka Dobrej Nadziei, drogą morską do Indii i skolonizowaniem Brazylii.

Portugalczycy, mimo unowocześnienia kraju, są nadal przywiązani do tradycji. Religia katolicka wciąż odgrywa ważną rolę w życiu społecznym – nawet przy podziale administracyjnym miast lub gmin oficjalnie podaje się liczbę znajdujących się w nich parafii.

W Lizbonie i innych większych miastach życie zaczyna się po zmroku, kiedy temperatura staje się na tyle znośna, że można zacząć się bawić, a do klubów i pubów ściągają tysiące miejscowych i przyjezdnych. Egzotycznej rozrywki dostarczają niezliczone festiwale i imprezy – niemal nie sposób przejechać przez Portugalię, nie natrafiwszy na jakąś barwną festę. Ciekawą rozrywką jest też uczestnictwo w cotygodniowych targach, organizowanych od stuleci w niemal każdej większej miejscowości na prowincji.
 

Warto zacząć od Lizbony – na jej zabytki trzeba przeznaczyć przynajmniej dwa dni. Kolejny dzień zajmie wycieczka do Sintry i jej okolic, ze wspaniałymi pałacami i pełnymi egzotycznej zieleni parkami w górach. Następnym punktem programu powinny być słynne klasztory w Alcobaça, Batalha i Tomar. Trzy dni można spędzić na wybrzeżu Algarve na otoczonych kolorowymi klifami plażach w okolicy Lagos, Carvoeiro czy Albufeiry.

Mając do dyspozycji dwa tygodnie, można do powyższych atrakcji dodać piękne, niemal bezludne Alentejo, z pełną zabytków Évorą i lśniąco białymi wioskami (Monsaraz czy Marvăo) na wysokich wzgórzach, Coimbrę, Serra da Estrela i wioski Monsanto oraz Piódăo w regionie Beiras czy Porto – miasto zachwycających widoków i najlepszego portugalskiego wina. Warto zobaczyć słynne ryty naskalne w dolinie Côa lub wybrać się na koniec świata, czyli do Parque Nacional da Peneda-Geręs. W Algarve wart polecenia jest też region Monchique, a na północnym wschodzie – piękne kaniony Douro na granicy z Hiszpanią, gdzie niemal pospolicie występują sępy i orły.

Sezon turystyczny trwa w Portugalii od czerwca do października, choć na osłoniętych plażach Algarve można się opalać niemal przez cały rok. Na kąpieliskach najtłoczniej robi się w lipcu i sierpniu, wtedy też ceny noclegów w nadmorskich miejscowościach wypoczynkowych znacznie wzrastają. Mimo to, w najpopularniejszych miejscach i tak trudno o zakwaterowanie – pokoje lepiej więc rezerwować wcześniej. Najlepszym czasem na zwiedzanie jest maj–czerwiec lub wrzesień–październik – wszędzie jest wówczas przyjemnie ciepło, a nawet gorąco.

Infrastruktura turystyczna jest świetnie rozwinięta, tak więc można do woli korzystać z wypożyczalni sprzętu wodnego lub brać udział w rejsach turystycznymi stateczkami. To świetna okazja, by zobaczyć delfiny. Zachodnie wybrzeże Portugalii, bez przerwy atakowane przez wysokie fale Atlantyku, jest nieco mniej popularne wśród amatorów plażowania, świetnie nadaje się natomiast do uprawiania windsurfingu.
 

Polacy planujący pobyt w Portugalii do 90 dni, tak jak wszyscy obywatele krajów należących do Unii Europejskiej, nie potrzebują wiz – na granicy należy okazać paszport lub dowód osobisty.

Do Portugalii bez przeszkód można więc przywieźć każdą rzecz do użytku osobistego (a także prezenty, przy czym przedmiotów przeznaczonych na ten cel nie wolno sprzedać). Każda osoba powyżej 17 roku życia może wywieźć: do 800 papierosów, 200 cygar, 1 kg tytoniu, 10 l spirytusu, 20 l wina wzmacnianego, 90 l wina (w tym maksymalnie 60 l wina musującego), 110 l piwa.

Koszty utrzymania są wyższe niż w Polsce, ale niższe niż we Francji czy w Niemczech. Można je mniej więcej porównać z tymi na chorwackim wybrzeżu. Jeśli ktoś planuje nocleg na kempingach i stołowanie w najtańszych lokalach, powinien przewidzieć 25 euro na jeden dzień. Planując nocleg w pousadzie i wyżywienie w najlepszych lokalach, bez trudu wyda się nawet 200 euro dziennie. Zdecydowanie najdrożej jest w Algarve i w Lizbonie, znacznie taniej – w górach wschodniej części kraju, gdzie nie dociera tak wielu turystów. Ceny wyżywienia są mniej więcej stałe przez cały rok. Przyjeżdżając do Portugalii po sezonie, można jednak liczyć na duże zniżki w hotelach, pensjonatach i na kempingach (niekiedy nawet do 50%).

Pociągi kursują bez większych opóźnień i są tańsze od autobusów, ale podróżuje się nimi wolniej i nie wszędzie można dojechać, zwłaszcza w górskiej, północnej części kraju i we wschodnim Alentejo. Niektóre pociągi, prócz pełnienia funkcji transportowej, stanowią też atrakcję turystyczną. Dotyczy to zwłaszcza uroczych linii wąskotorowych na północy kraju, w okolicach doliny Douro. Zniżki przysługują osobom po 65 roku życia, dzieciom 4–12 lat. Maluchy do 4 roku życia podróżują bezpłatnie.

Autobusy są szybsze i droższe od pociągów, ale też pozwalają dojechać do prawie każdej miejscowości. Własny samochód daje niezależność, Portugalia przoduje w Europie pod względem liczby wypadków. Problemem jest też orientacja. Oznakowanie dróg jest gorsze niż w Polsce i w większości krajów Unii Europejskiej. Aby móc wypożyczyć samochód, trzeba mieć co najmniej 21–25 lat (zależy od firmy), okazać paszport lub dowód osobisty i mieć prawo jazdy dłużej niż rok.

Zwiedzając kraj, koniecznie trzeba spróbować miejscowych specjałów. Najbardziej znanym daniem obiadowym są pieczone na grillu sardynki (sardinhas assadas), podawane z ziemniakami (batatas) i surówką (saladas). Ulubioną rybą Portugalczyków jest dorsz (bacalhau) – kupuje się go jako zasolony i suszony półprodukt, z którego tworzy się tyle potraw, ile dni w roku. Popularnym daniem jest dorsz gotowany z ziemniakami, cebulą i jajkiem, jajecznica z dorszem, ziemniakami i cebulą (bacalhau à Brás) czy kotleciki z dorsza (pastéis de bacalhau).

Z wizyt w tutejszych restauracjach zadowoleni będą miłośnicy owoców morza. W kartach bez trudu znajdą krewetki (camarões), homary (lagosta), kalmary (lulas), ostrygi (ostras), ośmiornice (polvo), kraby (caranguejo) i bardziej egzotyczne skorupiaki.

Portugalczycy kochają słodycze, w cukierniach można spróbować niezliczonych rodzajów słodkich przysmaków. Są wśród nich słynne lizbońskie babeczki śmietankowe (pastéis de Belém), ciasteczka z białego sera (np. bolinhos de quejo fresco), niebiańskie boczki (toucinho do cèu) z migdałami, brzuszki aniołków (papos de anjo), krem przeoryszy (creme de abadessa) z żółtek, czekolady i biszkoptów. Niezliczone słodycze łączy jedno – są bardzo słodkie.
 

W Portugalii działa bardzo dużo hoteli i innych obiektów noclegowych. Najwięcej jest ich w Lizbonie, na wybrzeżu Algarve i w miejscach popularnych wśród turystów. Obiekty noclegowe podlegają kategoryzacji, a ich standard określa liczba gwiazdek. Ceny noclegów są nieco wyższe niż w Polsce, ale niższe niż w innych krajach Europy Zachodniej.

W każdej większej miejscowości można zazwyczaj znaleźć pokój dwuosobowy za nie więcej niż 30–40 euro za noc. Hotele mogą mieć od jednej do pięciu gwiazdek, w zależności od oferowanych wygód i usług, a także od lokalizacji. Najlepsze (i najdroższe) proponują nie tylko wygodne pokoje z łazienką i TV oraz śniadanie w cenie, zapewniają także basen i inne udogodnienia. Więcej niezależności (niż w typowych hotelach) oferują hotele apartamentowe, w których goście, zgodnie z nazwą, mają do dyspozycji cały apartament. Podobny standard usług zapewniają cztero-, pięciogwiazdkowe zajazdy (estalagens). Wiele mieści się w rezydencjach z ogrodami poza centrum miast. W zabytkowych obiektach działają również pousady, gwarantując wygodne (i drogie) noclegi w starych zamkach, pałacach czy klasztorach.

W miejscowościach turystycznych, przede wszystkim na wybrzeżu, działają skupiska apartamentów (aldeamentos turísticos) – wioski turystyczne – w których oprócz miejsc noclegowych są restauracje, baseny, tereny sportowe. Zapewniają zwykle dobry standard (od trzech do pięciu gwiazdek). Na terenie Portugalii działa ponad 40 schronisk młodzieżowych Oferują skromne noclegi, najczęściej w pokojach 2–6-osobowych, często dostęp do kuchni, restaurację, parking, TV. Najtańsze miejsca noclegowe to kempingi, mają różne kategorie i ceny – czasem zdarza się, że po zliczeniu wszystkich opłat wychodzi drożej niż w tanim pensjonacie.

W Portugalii nie występują zagrożenia sanitarne, a od turystów przekraczających granicę nie wymaga się zaświadczeń o szczepieniach. Woda wodociągowa jest zdatna do picia, ale mało kto wykorzystuje ją w tym celu. Zazwyczaj kupuje się wodę butelkowaną.

W przypadku lekkiej niedyspozycji można poprosić o poradę aptekarza (wielu mówi po angielsku), który zwykle jest w stanie wybrać potrzebny lek. Pomoc lekarską można otrzymać w przyszpitalnym oddziale pogotowia ratunkowego (Urgęncias). W Portugalii działa też wiele prywatnych placówek medycznych – za wizytę u lekarza trzeba zapłacić około 70 euro. Polacy przebywający na terenie Portugalii (i innych państw Unii Europejskiej) mają prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej (dotyczy to podstawowych usług medycznych) w publicznych ośrodkach zdrowia i szpitalach. Aby móc korzystać z opieki zdrowotnej, należy okazać Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego.

Portugalia jest krajem stosunkowo bezpiecznym i nie odbiega pod tym względem od średniej europejskiej.

Przydatne telefony:

• Policja: 112
• Straż pożarna: 112
• Pogotowie: 112
• Informacja turystyczna: 808781212
• Pomoc drogowa: 707509510

Ambasada Republiki Portugalskiej, 03-905 Warszawa, ul. Francuska 37,
0225111010, 0225111012, fax 0225111013, embaixada@embport.internetdsl. pl;

Wydział Wizowy 0225111000, 0225111001;

Biuro Handlowe i Turystyczne,
0226176460, 0226174340, fax 0226174477, 0226172399, icepvars@icep.pl.

Ambasada RP, 1400-092 Lizbona, Avenida das Descobertas 2,
0351/213012350, 0351/213014200, 0351/213041410, fax 0351/213010202,

emb.polonia@mail.telepac.pt, sekcja konsularna: konsulat@mail.telepac.pt, www.emb-polonia.pt.

Konsulat RP w Porto: konsul honorowy Rui Miguel Duarte Alegre, 4536-902
Mozelos VFR, Rua da Corticeira 34, 0351/227475875, fax 0351/227475803.